Zapłodnienie pozaustrojowe (ang. In Vitro Fertilization – IVF) to zabieg polegający na pobraniu komórek rozrodczych od obu partnerów, połączeniu ich w warunkach laboratoryjnych, hodowli powstałych w ten sposób zarodków przez kilka dni, a następnie podaniu jednego lub dwóch zarodków bezpośrednio do jamy macicy.

Wskazania

  • czynnik jajowodowy
  • brak możliwości bezpiecznego przeprowadzenia owulacji
  • endometrioza
  • czynnik męski (w tym zapłodnienie ICSI z wykorzystaniem plemników pobranych z jądra lub najądrzy przy azoospermii obturacyjnej)
  • nosicielstwo wirusa HIV lub HCV u jednego z partnerów
  • wiek pacjentów
  • obniżona/obniżająca się rezerwa jajnikowa
  • nieskuteczne leczenie innymi metodami

Przebieg

Stymulacja hormonalna

Zapłodnienie pozaustrojowe (IVF/ICSI) jest poprzedzona kilku-kilkunastodniową stymulacją hormonalną. Dla każdej Pacjentki dobierany jest odpowiedni protokół stymulacji, w zależności od wyników badań hormonalnych, wieku i historii położniczo-ginekologicznej. Podczas stymulacji podaje się na pewien okres leki tłumiące przysadkę mózgową (a więc własną czynność hormonalną pacjentki), a następnie stymulujące wzrost pęcherzyków jajnikowych. Stymulacja odbywa się pod kontrolą USG, czyli podczas przyjmowania leków konieczne jest monitorowanie wzrostu pęcherzyków co kilka dni, monitorowany jest także poziom hormonów (estradiolu, progesteronu) we krwi. Gdy pęcherzyki w jajnikach osiągną odpowiedni stan dojrzałości pacjentka przyjmuje lek wywołujący owulację, a 36-37 godzin po podaniu leku odbywa się zabieg pobrania komórek jajowych. Przeważnie pobiera się od kilku do kilkunastu komórek jajowych.

Pobranie komórek jajowych i nasienia

Pobranie komórek jajowych polega na nakłuciu (punkcji) jajników przez sklepienie pochwy, pod kontrolą USG, w analgosedacji (krótkotrwałe znieczulenie). Zabieg trwa około 10-20 minut. Bezpośrednio po zabiegu płyn z komórkami jajowymi dostarczany jest do laboratorium IVF, a Pacjentka jest wybudzana i około godziny przebywa w sali pozabiegowej.

W dniu punkcji Pacjentka powinna zjawić się w klinice na czczo. Całkowita sprawność psycho-ruchowa powraca około 30-60 minut po zabiegu.

Mężczyzna oddaje nasienie w wyniku masturbacji w dniu punkcji po 3-7 dniowej przerwie we współżyciu płciowym. Do zapłodnienia może też być użyte nasienie wcześniej zamrożone lub nasienie anonimowego dawcy.

Zapłodnienie i hodowla zarodków

W zależności od wskazań zapłodnienie może przebiegać w dwojaki sposób:

  • zaplemnienie in vitro (IVF): około 2-4 godzin po pobraniu komórek jajowych dodaje się do nich odpowiednio przygotowane nasienie. Następnie komórki zostają umieszczone w specjalnej pożywce hodowlanej w inkubatorze, w temperaturze 37 st, podwyższonym stężeniu dwutlenku węgla i obniżonym stężeniu tlenu
  • mikromanipulacja (ICSI): po około 2 godzinach po pobraniu, komórki jajowe zostają oczyszczone z otaczających je komórek pęcherzykowych. Do wnętrza każdej komórki jajowej za pomocą cienkiej pipety zostaje wprowadzony pojedynczy plemnik. Następnie komórki zostają umieszczone w specjalnej pożywce hodowlanej w inkubatorze w temperaturze 37 st, podwyższonym stężeniu dwutlenku węgla i obniżonym stężeniu tlenu.
    Kolejnego dnia, czyli po około 18 godzinach po zapłodnieniu ocenia się czy proces zapłodnienia przebiegł prawidłowo. Przejawem prawidłowego zapłodnienia jest obecność w komórce jajowej dwóch przedjądrzy – żeńskiego i męskiego oraz obecność dwóch ciałek kierunkowych świadczących o ukończeniu przez oocyt podziału mejotycznego. W wyniku zastosowania techniki ICSI około 70-80% komórek zapładnia się prawidłowo. Po kolejnych godzinach hodowli zapłodnione komórki (zygoty) rozpoczynają podziały – tzw. etap bruzdkowania. Dwa dni po punkcji prawidłowo rozwijające się zarodki osiągają stadium 2-4 komórkowe, trzy dni po punkcji 6-8 komórkowe. W każdym zarodku określana jest liczba komórek oraz morfologia zarodka.
    Więcej o ocenie zarodkowej tutaj (odnośnik raport embriologiczny bez tajemnic)

Podanie zarodków – embriotransfer

Pomiędzy drugim a piątym dniem hodowli 1-2 zarodki wprowadzane są do jamy macicy przy użyciu specjalnego cewnika. Zabieg embriotransferu jest bezbolesny, wykonywany jest bez znieczulenia, pod kontrolą USG, przy wypełnionym pęcherzu moczowym. Po transferze pacjentka pozostaje na fotelu ginekologicznym przez około 20 minut. Przy większej liczbie uzyskanych zarodków zazwyczaj sugerowane jest wykonanie transferu w piątej dobie hodowli, kiedy zarodki osiągają już zaawansowane stadium rozwoju – blastocysty.

Mrożenie zarodków

Wszystkie zarodki, które nie zostały podane podczas embriotransferu, a w piątej lub szóstej dobie hodowli osiągnęły zaawansowane stadium rozwoju tzw. stadium blastocysty, zostają zamrożone. Należy pamiętać, że nie z każdej zapłodnionej komórki rozwinie się blastocysta,część zarodków nie rozwija się prawidłowo i zatrzymuje podczas kolejnych podziałów, a następnie degeneruje.

Prawidłowe zarodki są mrożone obecnie najbardziej skuteczną metodą witryfikacji i przechowywane w ciekłym azocie w celu podania podczas kolejnych embriotransferów.

Proces zamrażania jest na tyle bezpieczny, że procent ciąż po embriotransferach mrożonych zarodków jest taki sam jak po embriotransferach zarodków „świeżych”.

Po zabiegu

Pacjentka przez kolejnych 10 dni przyjmuje leki zawierające progesteron. Jest to tzw. suplementacja fazy lutealnej i ma na celu ułatwienie zagnieżdżenia się zarodka i utrzymania wczesnej ciąży. Po tym czasie wskazane jest wykonanie oznaczenia HCG z krwi i konsultacja dalszego postępowania z lekarzem prowadzącym.

Pencil

Zapoznaj się z naszym ostatnim wpisem

Najnowocześniejszy system bezpieczeństwa leczenia już w CM Macierzyństwo

Najnowocześniejszy system bezpieczeństwa leczenia już w CM Macierzyństwo
calendar

Poznaj nas na naszych wydarzeniach

pon 22 lipca

warsztaty

Zadzwoń do nas +48 124 158 800 |lub napisz

Podaj swoje dane poniżej - skontaktujemy się z Tobą. Pola oznaczone * są wymagane: