31 maja, 2020

Część I. Kto i co stoi za sukcesami leczenia metodą in vitro?

Część 1 – laboratorium IVF

W ostatnim czasie z dumą prezentowaliśmy najnowsze wyniki procedur in vitro w Centrum Medycznym Macierzyństwo – Skuteczność leczenia ». Przy tej okazji warto podkreślić, że na sukces leczenia składa się szereg czynników: wiedza, doświadczenie i zaangażowanie całego zespołu, wyposażenie ośrodka, wdrożone procedury i kontrola jakości.
W całej serii artykułów przedstawimy kulisy sukcesów leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego – zaczynając od najbardziej tajemniczej części – laboratorium IVF.

Embriolodzy

Jak wszędzie tak i w laboratorium bez ludzi nie byłoby sukcesów. Embriologów rzadko widujemy (poruszają się głównie utartymi szlakami między inkubatorami) i tylko czasami słyszymy przez telefon (kiedy mówią nam co dzieje się w inkubatorach), a na pewno warto ich lepiej poznać. W Centrum Macierzyństwo większość członków tego zespołu opiekuje się zarodkami już od kilkunastu lat!

Marta Sikora-Polaczek, embriolog kliniczny, kierownik laboratorium IVF

O tym, że zostanie embriologiem wiedziała już mając 9 lat gdy czytając podręcznik embriologii czekała na narodziny młodszego brata. Potem poszło już z górki – kształcąc się na kolejnych etapach obserwowała powstawanie klinik leczenia niepłodności w Polsce. Od 2005 roku pracuje jako embriolog, a od 2014 jako kierownik laboratorium IVF w Centrum Macierzyństwo.
Marta musi wiedzieć – dlatego do tej pory nie przerwała edukacji (kończąc studia doktoranckie, podyplomowe, specjalizacyjne) i musi dzielić się wiedzą – dlatego z niegasnącym zapałem prowadzi dla Was warsztaty embriologiczne. Musi także ciągle udoskonalać – wprowadzać nowy sprzęt i techniki oraz dyskutować wyniki z innymi laboratoriami. Te „musy” powodują też, że pracy embriologa nigdy nie będzie traktować rutynowo. Wszystko co robi, robi z pełnym zaangażowaniem i ogromną pasją. Zbudowanie i ciągły rozwój zespołu embriologów to także jej zasługa.

Wioletta Satur, embriolog kliniczny

W Centrum Macierzyństwo już od 13 lat. Do pracy embriologa podchodziła od początku z ogromnym entuzjazmem i determinacją – chcąc nieść pomoc. Wiola we wszystko co robi angażuje się całym sercem i duszą. To niewątpliwie najbardziej empatyczna osoba z zespołu embriologów – nasi Pacjenci wiedzą, że Wiola razem z nimi cieszy się i płacze. Wiola zajmuje się również programem koordynacji dawstwa komórek jajowych i zarodków, więc to ją najczęściej słyszycie przez telefon.

Marcin Marciniak, embriolog kliniczny

Marcin jest typem skrupulatnego naukowca. Trudno jest spotkać go na korytarzu Centrum, za to wie dokładnie jak wyglądała każda zapładniana komórka i każdy plemnik. Mikroskop i pipeta to jego żywioł – potrafi spędzić długie godziny w laboratorium. Marcin nigdy się nie poddaje – najczęściej to dzięki niemu cieszą się z narodzin pacjenci, którzy wcześniej porzucili nadzieję i to głównie jego zasługą są przewyższające oczekiwania wskaźniki efektywności zapłodnienia.

Inez Ciastoń i Marcin Kucia, młodsi embriolodzy

Rozwój laboratorium to też nowi ludzie – w ostatnich latach do zespołu dołączyli Inez i Marcin. Są jak woda i ogień. Spokojna i opanowana Inez jest jedyną osobą, która wie gdzie leży każdy dokument i ile dokładnie w szufladach jest szalek. Z kolei Marcin najchętniej zacząłby pracę od rozkręcenia mikromanipulatora. Obydwoje z sukcesami realizują długi program szkoleniowy – już niedługo będziemy im kibicować na międzynarodowych egzaminach potwierdzających kwalifikacje embriologiczne.

Sprzęt

To, czy laboratorium IVF pracuje bezpiecznie i skutecznie w dużej mierze zależy od jego wyposażenia. Laboratorium wyposażone jest przede wszystkim w: komory z przepływem laminarnym – zapewniające sterylne warunki pracy, mikroskopy z systemami mikromanipulacji – służące do przeprowadzenia zapłodnienia, inkubatory – w nich rozwijają się zarodki, zbiorniki z ciekłym azotem – w których komórki i zarodki mogą być bezpiecznie przechowywane, oraz systemy kontroli monitorujące stabilność warunków w laboratorium. Bez tych elementów laboratorium nie mogłoby działać, ale są też takie, które wyróżniają laboratorium Centrum Medycznego Macierzyństwo na tle innych.

System time-lapse – Embryoscope

Rozwój zarodków w standardowych warunkach laboratorium odbywa się w inkubatorach – zarodki umieszczane są tam w szalkach hodowlanych i wyjmowane raz na dzień w celu oceny przebiegu rozwoju.
System time-lapse to kamery wbudowane w inkubator – dzięki nim zarodki nie muszą być wyjmowane, przebieg rozwoju jest obserwowany na monitorach i dokumentowany minuta po minucie. O inkubatorze Embryoscope przeczytaj więcej tutaj. Co oznacza w praktyce?

  • bezpieczeństwo zarodków, które nie są wyjmowane z inkubatora
  • szczegółową wiedzę o rozwoju każdego zarodka

System RI witness

Główna obawa o której mówią pacjenci klinik leczenia niepłodności to – mimo wiedzy o ścisłych procedurach bezpieczeństwa – czy ktoś nie pomyli moich komórek lub zarodków? O działającym już od roku elektronicznym, niezależnym systemie śledzenia w laboratorium IVF Centrum Medycznego Macierzyństwo przeczytasz tutaj. Co przede wszystkim taki system wnosi dla pacjentów?

  • nad każdą czynnością embriologa czuwa niezależny „stróż” – pilnując i alarmując
  • każda czynność jest rejestrowana i możliwa do odtworzenia (identyfikowani są pacjenci, ich komórki i zarodki oraz embriolodzy)

Monitorowanie efektywności

O monitorowaniu efektywności laboratorium IVF niewiele się mówi – a opublikowanych wskaźników sukcesu (PI, ang. performance indicators) dla laboratoriów jest aż 19. Wskaźniki te monitorowane są regularnie i pozwalają zweryfikować czy praca laboratorium przebiega zgodnie z oczekiwaniami. Warto spojrzeć na podstawowe dane laboratorium Centrum Macierzyństwo za rok 2019 odzwierciedlające efektywność każdego etapu zapłodnienia pozaustrojowego:

Wskaźnik efektywnościCentrum Macierzyństwo 2019Wartość oczekiwana (The Vienna consensus, 2017)
ICSI - % prawidłowo zapłodnionych komórek 74,1%>= 65%
% zapłodnionych komórek, które zaczęły się dzielić98,9%>=95%
% zapłodnionych komórek, które rozwinęły się do stadium blastocysty63,1%>=40%
% zarodków podanych w 5 dobie (blastocyst), które zagnieździły się w macicy47,8%>=35%
% zarodków przechowywanych, które rozmroziły się prawidłowo99,7%>=90%

Takie dane mówią same za siebie – a pacjentom przypominają – w sukcesie leczenia obok lekarza stoi niewidzialny, ale świetnie zgrany i wyposażony sztab – pamiętajcie o tym wybierając miejsce leczenia!